Zmiany w zakresie dotowania kształcenia specjalnego i oddziałów integracyjnych

Rozporządzenie w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 zawiera przede wszystkim niezbędne definicje. Kwestie dotyczące podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych następuje według algorytmu, który stanowi załącznik do tego rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie w dniu 1 stycznia 2025 roku.

W skrócie można powiedzieć, że mnożymy liczbę uczniów razy standard A razy odpowiednią wagę P. Są to kwoty, które są przekazywane do jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast same zasady dotowania w danej jednostce objęte są uchwałą organu stanowiącego jednostki.

Zgodnie z załącznikiem do projektu rozporządzenia, ustala się przeliczeniową liczbę uczniów ogółem (Up) w bazowym roku szkolnym według wzoru: 

Załącznik do rozporządzenia dokładnie rozwija każdy z elementów tego wzoru.

Natomiast finansowy standard A podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych na ucznia przeliczeniowego określa się według wzoru:

Finansowy standard A stanowi kalkulacyjną kwotę jednostkową na ucznia przeliczeniowego (Up), używaną dla ustalenia należnej jednostce samorządu terytorialnego kwoty potrzeb oświatowych KP_i. Finansowy standard A ustala się na podstawie danych z bazowego roku szkolnego.

Przechodząc do wag dotyczących uczniów objętych kształceniem specjalnym, są one następujące:

• P₈ = 9,500 – dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim objętych zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi organizowanymi w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych, innych formach wychowania przedszkolnego, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych, szkołach i poradniach psychologiczno-pedagogicznych (na podstawie orzeczeń o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych) oraz dla uczniów lub słuchaczy z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego), w oddziałach integracyjnych w szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych – N_8,i,
• P₉ = 10,000 – dla uczniów lub słuchaczy z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego), w oddziałach specjalnych w szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych – N_9,i,
• P₁₀ = 9,500 – dla uczniów lub słuchaczy z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego), w szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych w oddziałach innych niż oddziały integracyjne i specjalne, dla których liczba godzin wsparcia jest większa niż 10 godzin – N_10,i,
• P₁₁ = 7,100 – dla uczniów lub słuchaczy z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego), w szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych w oddziałach innych niż oddziały integracyjne i specjalne, dla których liczba godzin wsparcia jest większa niż 5 godzin i mniejsza lub równa 10 godzin – N_11,i,
• P₁₂ = 3,600 – dla uczniów lub słuchaczy z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego), w szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych w oddziałach innych niż oddziały integracyjne i specjalne, dla których liczba godzin wsparcia jest większa niż 2 godziny i mniejsza lub równa 5 godzin – N_12,i,
• P₁₃ = 1,500 – dla uczniów lub słuchaczy z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego), w szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych w oddziałach innych niż oddziały integracyjne i specjalne, dla których liczba godzin wsparcia jest mniejsza lub równa 2 godziny i nie jest równa 0 – N_13,i

Zatem w przypadku oddziałów integracyjnych oraz oddziałów specjalnych nie obowiązuje żaden limit liczby godzin wsparcia. Natomiast w przypadku organizacji kształcenia specjalnego w ramach innych oddziałów wagi są proporcjonalnie zmniejszane lub zwiększane w zależności od liczby godzin wsparcia. Waga w oddziałach integracyjnych jest równa wadze za udzielenie co najmniej 11 godzin wsparcia.

Zgodnie z §1 ust. 2 pkt 6) Rozporządzenia przez liczbę godzin wsparcia rozumie się tygodniową liczbę godzin wsparcia ucznia lub słuchacza z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub  z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, stanowiącą sumę:

• tygodniowej liczby godzin zajęć wychowania przedszkolnego lub zajęć edukacyjnych realizowanych indywidualnie z uczniem lub w grupie liczącej do 5 uczniów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe,
• tygodniowej liczby godzin zajęć rewalidacyjnych oraz zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, realizujących zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego oraz w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym, o którym mowa w art. 127 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, realizowanych indywidualnie z uczniem,
• połowy tygodniowej liczby godzin zajęć rewalidacyjnych oraz zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, realizujących zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego oraz w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym, o którym mowa w art. 127 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, organizowanych w grupie,
• tygodniowej liczby godzin zajęć i innych zadań realizowanych z uczniem przez nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudnionego dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia specjalnego uczniów z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, lub niepełnosprawnościami sprzężonymi,
• tygodniowej liczby godzin zajęć i innych zadań realizowanych z uczniem przez specjalistów zatrudnionych dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia specjalnego uczniów z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, lub niepełnosprawnościami sprzężonymi,
• tygodniowej liczby godzin zajęć i innych zadań realizowanych przez pomoc nauczyciela dla uczniów z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, lub niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Zagadnienie przybliżymy na przykładzie zajęć rewalidacyjnych. Przepisy prawa oświatowego nie określają wprost możliwości rezygnacji przez rodzica ucznia lub pełnoletniego ucznia z organizacji przez szkołę zajęć rewalidacyjnych. Natomiast rodzic ucznia niepełnosprawnego bądź pełnoletni uczeń niepełnosprawny może zgłosić dyrektorowi szkoły chęć rezygnacji z uczestnictwa w zajęciach rewalidacyjnych. Podstawą do rezygnacji z zajęć rewalidacyjnych nie mogą być względy organizacyjne np. utrudnienia w korzystaniu z tych zajęć w wyznaczonych przez szkołę godzinach, brak wykwalifikowanej kadry do prowadzenia zajęć lub niedopasowanie rodzaju czy metod pracy do potrzeb ucznia. Uzasadnieniem może być natomiast zaspokojenie potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia w inny sposób niż organizacja zajęć rewalidacyjnych w szkole. Powinno to jednak zostać uwzględnione w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym oraz brane pod uwagę podczas dokonywania wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia.

W związku z tym, w sytuacji gdy zachodzą ww. przesłanki, rodzic ucznia niepełnosprawnego (bądź pełnoletni uczeń) powinien złożyć wniosek do dyrektora szkoły o zaprzestanie realizacji zajęć rewalidacyjnych uzasadniając to merytoryczną przesłanką (np. realizacja tego rodzaju zajęć czy terapii poza szkołą).

Rezygnacja z zajęć rewalidacyjnych nie powoduje utraty dotacji, gdy jej część, która byłaby przeznaczona na ich organizację zostanie przeznaczona na inne zadania związane z kształceniem specjalnym. Należy mieć na uwadze, że od 1 stycznia 2025 r. w oddziałach innych niż integracyjne i specjalne wysokość dotacji na uczniów niepełnosprawnych zależna będzie od liczby godzin wsparcia. Co oznacza, że rezygnacja z zajęć rodzi ryzyko przejścia na mniejszą wagę dotacji, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025.

Podsumowując, w przypadku oddziałów integracyjnych oraz oddziałów specjalnych nie obowiązuje żaden limit liczby godzin wsparcia, co oznacza, że wpisanie w systemie informacji oświatowej braku godzin pomocy dot. kształcenia specjalnego nie spowoduje utraty dotacji.

Natomiast w przypadku organizacji kształcenia specjalnego w ramach innych oddziałów wagi są proporcjonalnie zmniejszane lub zwiększane w zależności od liczby godzin wsparcia. W tym przypadku otrzymanie dotacji jest uzależnione od liczby wykazanej w SIO godzin wsparcia.

Zgodnie z definicją legalną, zawartą w słowniczku ustawowym Prawa oświatowego – dalej u.p.o., przez oddział integracyjny należy rozumieć oddział szkolny, w którym uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uczą się i wychowują razem z pozostałymi uczniami, zorganizowany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 2.

Zgodnie z art. 168 ust. 13 u.p.o. osoba prowadząca niepubliczną szkołę (a na zasadzie art. 4 pkt 1 u.p.o. również przedszkole) lub placówkę jest obowiązana zgłosić organowi ewidencyjnemu w ciągu 14 dni zmiany w danych zawartych w zgłoszeniu, powstałe po wpisie do ewidencji. Przepisy art. 168 ust. 4-12 u.p.o. stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 168 ust. 4 pkt 2 u.p.o. zgłoszenie do ewidencji zawiera m.in. określenie odpowiednio typu lub rodzaju szkoły. Typy szkół określa art. 18 ust. 1 u.p.o., zaś ich rodzaje art. 2 pkt 2 u.p.o., zaliczając do nich, m.in. szkoły z oddziałami integracyjnymi.

Utworzenie oddziału integracyjnego stanowi zmianę rodzaju szkoły (na szkołę z oddziałami integracyjnymi), czyli skutkuje koniecznością zgłoszenia zmiany danych zawartych w zgłoszeniu. Zatem ma zastosowanie art. 168 ust. 13 u.p.o. i organ prowadzący niepubliczne liceum ogólnokształcące / niepubliczną szkołę podstawową powinien to zgłosić organowi ewidencyjnemu.

Do zgłoszenia ww. zmiany należy dołączyć statut szkoły (zgodnie z art. 172 ust. 2 pkt 4 u.p.o. określający organizację szkoły uwzględniającą prowadzenie oddziałów integracyjnych). Nie jest wymagana opinia kuratora oświaty, o której mowa w art. 168 ust. 5 u.p.o., , jeśli szkoła już prowadzi działalność. Dzieje się tak z tego względu, że wskazana zmiana nie wpływa bezpośrednio na realizację przez szkołę wymagań określonych w art. 14 ust. 3 u.p.o. Prawidłowość prowadzenia tych oddziałów może być sprawdzona z inicjatywy organu nadzoru pedagogicznego w trybie nadzoru pedagogicznego.

Należy pamiętać, że chęć wprowadzenia w szkole oddziałów integracyjnych wymagać będzie także pewnych zmian w statucie danego rodzaju placówki, do najważniejszych należy uzupełnienie treści Statutu o:

• zadania wynikające z prowadzenia oddziałów integracyjnych przy zadaniach szkoły,
• organizację oddziałów integracyjnych w szkole,
• zasady przyjmowania uczniów do oddziałów integracyjnych.

Nasza kancelaria prawna – Kancelaria Prawa Gospodarczego i Oświatowego, specjalizuje się m.in. w szeroko pojętym prawie oświatowym, w tym także w sprawach związanych z dotacjami oświatowymi. Jesteśmy do Państwa dyspozycji:

• pod numerem telefonu: +48 533 940 018
• pod adresem e-mail: [email protected]
• w siedzibie kancelarii: al. Słowackiego 15a/8, 31-159 Kraków (po wcześniejszym umówieniu terminu spotkania)

• Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 (Dz. U. poz. 1930).
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.).
• PortalOswiatowy.pl, Oddział integracyjny w szkole niepublicznej – zasady organizacji, https://www.portaloswiatowy.pl/organizacja-pracy-szkoly-inne-zagadnienia/oddzial-integracyjny-w-szkole-niepublicznej-zasady-organizacji-15831.html, Data publikacji: 2018.08.16, Data odczytu: 2025.02.04